Brave New World is weliswaar het bekendste boek van deze Britse schrijver, maar The Doors of Perception trok de meeste aandacht. In dit autobiografische essay uit 1954 beschrijft Huxley zijn ervaringen met de psychedelische drug mescaline. Niet voor niets hebben in de jaren zestig The Doors de naam van hun band gebaseerd op de titel van dit boek.
Net als LSD verstoort deze drug de gebruikelijke filters waarmee we de wereld waarnemen. Daardoor ontstaat volgens hem een stroom van zuivere perceptie, vergelijkbaar met Plato’s Ideeën of mystieke ervaringen. Het boek gaf drugsinname destijds een welkom intellectueel fundament.
Een opvallend vooruitziende blik
De veelzijdige Huxley toont zich visionair in zijn essay De tijd van de oligarchen uit 1946. Dit geschrift leidde lange tijd een obscuur bestaan. Onterecht, want met opvallend vooruitziende blik beschrijft de schrijver een wereld waarin de politieke macht in handen is van een minderheid van wat hij ‘boy-gangsters’ noemt.
"Ikzelf geloof dat de heersende oligarchie minder moeizame en omslachtige manieren zal vinden om te regeren en hun machtswellust uit te leven, en dat deze zullen lijken op die ik in Brave New World heb beschreven."
— Aldous Huxley in een brief aan George Orwell (1949)
Voor wie Brave New World niet heeft gelezen: de wereld van Huxley is één groot pretpark waarin geen boze kracht van buitenaf nodig is om mensen te onderdrukken en hun autonomie te ontnemen. De mensen doen dat zelf door technologie te omarmen die hun vermogen om te denken onderuithaalt. Ook hier is zijn analyse griezelig precies.
Huxley vs. Orwell: Angst vs. Genot
Techcriticus Neil Postman vatte het in 1985 perfect samen: Orwell vreesde dat wat we haten ons zou vernietigen; Huxley dat wat we liefhebben.
Anno 2026: Onze Mobieltjes en Chatbots
Tegenwoordig zijn onze mobieltjes en chatbots de middelen waarmee we ons in verdoofde gelukzaligheid onderdompelen. In De tijd van de oligarchen richt Huxley zijn pijlen op de machthebbers die de vruchten van technologische vooruitgang in handen hebben.
Het is bijna een surrealistische ervaring om het tachtig jaar oude boekje te lezen met de bril van nu. De schrijvende pers en de radio die toen bepalend waren in propaganda bestaan nog altijd, maar de effectiefste beïnvloedingsmachines van onze tijd zijn de sociale media. Van Elon Musks X tot Donald Trumps Truth Social zien we daar dagelijks de voorbeelden van. Het bereik is gigantisch.
Reactie schrijven