Rechtszaken en nieuwe wetten nodig tegen verslavende apps

Waarom je niet kunt stoppen met scrollen (en waarom dat niet jouw schuld is)

Je kent het vast wel, je opent Instagram "voor heel even" en plotseling ben je een uur verder. Heb je te weinig ruggengraat? Volgens Evelyn Austin van Bits of Freedom ligt het probleem niet bij de gebruiker maar bij de verslavende trucjes van Big Tech.

We horen het vaak: "Leg die telefoon nou eens weg" of "Gebruik een app-timer". Het idee is dat als we maar genoeg discipline hebben, we wel minder op onze schermen zullen kijken. Maar in een recent opiniestuk legt Evelyn Austin uit dat dit een oneerlijk gevecht is. Het is namelijk jij tegen duizenden slimme psychologen en programmeurs van bedrijven als TikTok en Meta.

De digitale gokkast in je broekzak

Apps zijn niet per ongeluk zo verslavend. Ze zijn ontworpen volgens het principe van de gokkast. Dat noemen we 'variable rewards'. Telkens als je de feed ververst, weet je niet wat je krijgt. Is het een leuke meme? Een berichtje van je crush? Die onvoorspelbaarheid zorgt voor een shotje dopamine in je hersenen, waardoor je blijft trekken aan die digitale hendel.

Austin vergelijkt de tech-industrie met de tabaksindustrie van vroeger. Jarenlang zeiden sigarettenfabrikanten dat roken een "eigen keuze" was. Pas toen er strenge wetten kwamen en de industrie werd aangepakt, veranderde er iets. Bits of Freedom vindt dat we nu op hetzelfde punt staan met onze apps.

Waarom wetgeving nodig is

Je kunt van een individu niet verwachten dat hij wint van een algoritme dat miljarden euro’s kost. Daarom pleit Austin voor harde actie: rechtszaken en betere wetgeving. We moeten af van het idee dat technologie 'neutraal' is. De makers maken bewuste keuzes om jou zo lang mogelijk vast te houden, want jouw aandacht is hun geld.

Er wordt nu gewerkt aan wetten die 'Safety by Design' verplicht maken. Dit betekent dat apps vanaf het eerste moment veilig moeten worden gebouwd voor gebruikers, zonder verborgen psychologische trucjes die verslaving in de hand werken.

Wat kunnen wij doen?

Hoewel de grote oplossing bij de politiek en de tech-reuzen ligt, is het volgens Austin belangrijk dat wij ons uitspreken. We moeten stoppen met onszelf de schuld te geven van onze schermtijd. Het is geen gebrek aan zelfbeheersing; het is een reactie op een systeem dat tegen ons werkt.

Door kritisch te kijken naar hoe apps werken, zetten we de eerste stap. De strijd tegen verslavende apps is niet een strijd tegen technologie, maar een strijd voor een internet dat ons leven verrijkt in plaats van opslokt. In je persoonlijke situatie kan je er zelf al heel veel tegen doen. Bekijk onze site, mobielvrij.nl eens wat langer.